concept: PressArt ontwerp: Studio de Rond
Weetjes uit de natuur De Grote FieClopedie Alles over kevers in hout Hoeveel kevers leven eigenlijk in hout? Er leven in ons land heel veel soorten kevertjes in hout. De allermeeste daarvan zijn heel klein en vind je nooit in huis. Ze houden van lekker nat hout, liefst van dode bomen die al een beetje zacht aan het worden zijn. Dat is makkelijker te eten dan droog hout. De kevers doen daarmee ook nog eens goed werk. Als er teveel dode boomstammen in een bos zouden blijven liggen zouden nieuwe boompjes nooit een kans krijgen om te groeien. Een paar kevers vinden het buiten te koud en te gevaarlijk. Die komen het liefst bij de mensen in huis en knagen daar aan houten spullen. Vroeger werd er nog geen keihard plastic gebruikt om hout te lijmen of mooi glad te maken. Toen hadden de mensen veel last van deze kevers. De larven van klopkevers, boktorren en spinthoutkevers eten het liefst droog hout. Dat is wel hard en het eet niet zo makkelijk, maar er zijn binnen weinig andere beesten waar deze larven bang voor hoeven te zijn. Het is er de hele winter lekker warm, dus ze kunnen lekker blijven eten als de andere keverlarven buiten stijf zijn van de kou. Enkele kevers knagen prachtige tekeningetjes in het hout onder de schors van levende bomen. Dat is helemaal niet gezond voor die bomen en de boswachter ziet ze dan ook liever niet in zijn bos. Als de boom door al het vreten aan zijn bast dood gaat valt de schors eraf en zie je pas wat de kevers hebben gedaan. Het is net of ze woorden in het hout schrijven en ze worden daarom wel letterzetters of boekdrukkers genoemd. Vroeger werkten de drukkers namelijk ook met houten lettertjes. Molens zijn om op te vreten Molens zijn gebouwd met balken, latten en planken. Ook in de stenen molens die op een soort toren lijken, zit binnen een hele machine van hout. De wieken zijn van hout en binnen in de molen draaien allerlei houten assen en tandwielen om de kracht van de wind naar beneden te brengen. Daarmee kan de molenaar een houtzaag of een waterpomp laten werken of molenstenen laten draaien waarmee het meel gemalen wordt. Voor de balken die heel stevig moesten zijn werd vaak eikenhout gebruikt. De latten en planken werden meestal gemaakt van dennenhout (grenenhout). Eikenhout is heel hard en moeilijk kapot te maken, maar er zijn tóch kevers die er graag van eten. Kijk maar eens in oude kerken of boerderijen: in de balken en houten banken of kasten zitten vaak piepkleine gaatjes. Dat is het werk van de Houtworm, de larve van de Houtwormkever. Klopkevers De twee kleinste kevers die gaatjes in oude kasten kunnen maken zijn familie van elkaar. Ze worden samen de familie van de klopkevers genoemd omdat ze met hun kop tegen het hout kloppen. Als de kevers net verpopt zijn in de lente of de zomer, zitten ze nog in het hout en kloppen daar snel met hun kop tegen het hout om andere kevers te laten weten waar ze zijn. Pas als ze elkaar allemaal kunnen horen vinden ze het tijd om naar buiten te komen. Een andere naam voor de klopkevers is Doodskloppertjes. Misschien hebben ze die naam gekregen toen ze toevallig eens in het hout van een doodskist zaten. Toen er een begon te kloppen schrokken de mensen zich rot: het leek nét of de dode zelf op de kist klopte...Help ik wil eruit!  Houtworm De kleinste van de twee klopkevertjes die we in een molen kunnen vinden zijn de gewone houtwormkevertjes. Hun halsschild (het grote schild waar hun kopje onder zit) ziet er een beetje vreemd uit: het is net alsof ze een capuchon dragen met een puntje aan de achterkant. Daar kun je ze goed aan herkennen. Verder zijn ze bruin met korte gelige haartjes en rijen met fijne puntjes in de dekschilden (de grote schilden die de vleugels bedekken). Het eerste stukje van de voelsprieten is heel lang en vreemd gebogen, maar dat is eigenlijk alleen goed te zien met een flink vergrootglas of een microskoop, want Houtwormkevers zijn kleiner dan een luciferkopje. Houtwormen leven als larf ongeveer 3 jaar in het hout. Daarna verpoppen ze zich en worden het een soort witte beeldjes die onbewegelijk stil liggen. Na een paar weken is het larvenlijfje dat binnen in de pop zit veranderd in een donker kevertje en als het warm genoeg is, in het voorjaar of de zomer, komen alle houtwormkevers uit het hout. De kevers hebben zelf ook sterke kaken en ze knagen het laatste stukje zelf naar buiten. Als je gaatjes in het hout ziet is het daarom eigenlijk al te laat, weinig kans dat er nog larven in zitten. Wat maar weinig mensen weten is dat de Houtworm precies hetzelfde beestje is als de Boekenwurm. Boekenwurmen zijn dus eigenlijk houtwormen die van lezen houden. Boeken werden vroeger gemaakt van vermalen hout en het papier werd niet zo mooi wit gemaakt als nu. Voor de keverlarven leek het dus net alsof ze in een lekker zacht boomstammetje knaagden. Knaagkever De Bonte knaagkever heeft over zijn hele lijf plukjes viltharen in verschillende kleuren grijs en bruin. Het halsschild dat over zijn kop heen ligt is veel breder en platter dan bij de houtwormkever. Ook bij deze kever is het eerste deel van de voelsprieten lang en sliertig gebogen. De larven van deze kever zijn iets groter dan houtwormen, maar zien er bijna hetzelfde uit. Bonte knaagkevers komen iets minder vaak voor in Nederland dan Houtwormkevers. Spinthoutkever De Bruine spinthoutkever ziet er heel anders uit dan klopkevertjes. Hij is lang en dun met fijne rechte lijntjes op zijn schilden en een soort knotsjes aan zijn voelsprieten. Het spinthout is het zachtste hout van de boom en zit in de buitenste laag van de balk, vlak onder de schors. In het midden zit het kernhout en dat is veel harder. Spinthout is erg gezond voor de keverlarven; er zit veel zetmeel in en dat dat is voor de keverlarven net als aardappels voor ons. De Bruine spinthoutkever houdt niet van sparren- of dennenhout. Hij kan in bijna alle andere soorten hout van loofbomen leven; in het zachte essenhout maar ook in hard eikenhout. Boktor Je ziet soms op bloemen in het bos van die grote gevlekte kevers zitten met hele lange sprieten en een puntig achterlijf. Dat zijn boktorren. Ook hun larven leven van hout, maar de meeste soorten leven buiten. De Huisbok(tor) is de grootste kever die in ons land in het hout van gebouwen kan zitten. De larf van de Huisbok is zo dik als een vinger en de balken waarvan hij gegeten heeft kunnen helemaal hol worden. Er staat dan eigenlijk alleen nog maar een buitenkantje van dun hout overeind en van binnen is het net een zachte spons. Bij harde wind kan een gebouw waar boktorlarven in zitten zelfs instorten. Dat gebeurt zo nu en dan wel met oude houten kerktorens.  Platkopwespjes Boktorren waren er ook al toen er nog geen mensen in Nederland woonden. Toen leefden ze in oude, dode boomstammen die midden in een dicht bos stonden en lekker droog bleven. De natuur lijkt altijd stiekem aan een wespje te vertellen dat keverlarven heel lekker zijn en waar je ze kunt vinden. Platkopwespen zoeken al miljoenen jaren naar kevergaatjes om hun eieren op de keverlarven te leggen. De vrouwtjes van de wespen die in hout moeten kruipen hebben geen vleugels, die lange dingen zitten alleen maar in de weg. Wanneer ze een keverlarve hebben gevonden geven ze die een prikje en leggen dan een ei op het dikke lijf van de larf. Als de wespenlarven uit het ei komen bijten ze een klein gaatje in het vel van de keverlarf en zuigen daar steeds een beetje bloed uit. De keverlarf blijft leven, maar kan zich niet meer bewegen door het prikje van moeder wesp. Zo gaat dat weken lang, tot de wespenlarf groot genoeg is. Dan eet ze de keverlarve in een keer helemaal leeg en gaat zelf verpoppen. De ergste vijand van de boktorlarven is de boktorwesp, een roodbruin beest met een ronde kop. De vijanden van de klopkevertjes zijn de gele houtwormwespjes met hun vierkante kopjes. Die zijn niet langer dan twee millimeter maar hebben geweldig lange angels en kunnen vreselijk gemeen steken. Ook mensen kunnen flink last hebben van de steek van zo'n priegelwespje. Draaiende molens In Nederland leven bijna geen platkopwespen in hout. Als er dan toch kevers in een molen of kerktoren zitten moeten we vergif spuiten om ze weg te krijgen. Dat kun je het best laten doen door mensen van de ongediertebestrijding die daarvoor geleerd hebben. Als dat niet gebeurt kan de molen erg beschadigd raken. Er is voor de molenaar eigenlijk een veel betere manier om de keverlarven uit zijn molen weg te jagen, en dat is gewoon...de molen vaak laten draaien. Keverlarven houden helemaal niet van al dat getril en de piepgeluiden die een draaiende molen maakt. Molens zijn meestal al een paar honderd jaar oud en niet meer zo sterk. Als er ook nog balken stuk zijn geknaagd moet er een timmerman bij komen die overal nieuw hout in zet, maar dat kost veel geld. Het Utrechts Landschap zorgt nu voor een heleboel molens en die willen we graag mooi en goed houden. Als er veel mensen geld geven lukt dat nóg beter. Als je nog geen beschermer van de Utrechtse natuur bent kun je dat hier worden. De soorten van Nederland en Vlaanderen Voor Fietje Precies zijn hier de namen van alle kevers die in ons land binnenshuis van hout leven met de Latijnse namen (in schuine letters) Kevers - Coleoptera  familie boktorren - Cerambycidae Huisbok - Hylotrupes bajulus (Linnaeus 1758) familie klopkevers - Anobiidae Bonte knaagkever - Xestobium rufovillosum (De Geer 1774) Gewone houtwormkever - Anobium punctatum (De Geer 1774) familie houtboorders - Bostrichidae Bruine spinthoutkever - Lyctus brunneus (Stephens 1830) Wespen - Hymenoptera familie platkopwespen - Bethylidae boktorwesp - Sclerodermus domesticus Klug 1809 houtwormwesp - Cephaloderma gallicola (Ashmead 1887) Voor wie nóg meer wil weten zijn hier wat links naar andere sites: Schadelijke houtkevers (ongediertebestrijding) Houtworm om mee te knuffelen (Engelse site) Mooie vergelijking van kevers met lucifers (Franse site) Schade door kevers aan meubelen (Hongaarse site) [pagina opgeheven] Meer foto's van de Houtworm (Engelse site) Overzicht van kevers (Natuurmuseum Rotterdam) [pagina opgeheven] Foto's van kevers in de natuur (Tuinsafari) Foto's van kevers door Albert de Wilde Kevers kweken Eetbare kevers [pagina opgeheven] Molens in Nederland Molens in en om Utrecht Houtzaagmolen De Ster in Utrecht Foto's van het binnenste van een molen terug naar de vorige pagina